पीएच.डी. प्रवेश परीक्षा (PAT) – संशोधन पद्धती 

महत्त्वाचे MCQ (प्रश्न क्र. ५१ ते १००)

५१. संशोधन आराखडा (Research Design) म्हणजे काय?

अ) संशोधनाची योजना
ब) निष्कर्ष
क) संदर्भसूची
ड) प्रस्तावना

उत्तर : अ) संशोधनाची योजना

---

५२. ऐतिहासिक संशोधनाचे प्रमुख साधन कोणते?

अ) शिलालेख
ब) ताम्रपट
क) नाणी
ड) वरील सर्व

उत्तर : ड) वरील सर्व

---

५३. संशोधनातील स्वतंत्र चल (Independent Variable) म्हणजे काय?

अ) परिणाम दाखवणारा चल
ब) नियंत्रित केला जाणारा चल
क) प्रभाव टाकणारा चल
ड) स्थिर चल

उत्तर : क) प्रभाव टाकणारा चल

---

५४. अवलंबित चल (Dependent Variable) म्हणजे काय?

अ) परिणाम दर्शवणारा चल
ब) स्वतंत्र चल
क) स्थिर चल
ड) नियंत्रित चल

उत्तर : अ) परिणाम दर्शवणारा चल

---

५५. Null Hypothesis ला मराठीत काय म्हणतात?

अ) संशोधन गृहीतक
ब) शून्य गृहीतक
क) पर्यायी गृहीतक
ड) कार्यकारी गृहीतक

उत्तर : ब) शून्य गृहीतक

---

५६. Alternative Hypothesis म्हणजे काय?

अ) शून्य गृहीतक
ब) पर्यायी गृहीतक
क) अंतिम निष्कर्ष
ड) नमुना

उत्तर : ब) पर्यायी गृहीतक

---

५७. Action Research चा मुख्य उद्देश काय आहे?

अ) व्यावहारिक समस्यांचे निराकरण करणे
ब) नवीन सिद्धांत मांडणे
क) ऐतिहासिक अभ्यास करणे
ड) सांख्यिकीय विश्लेषण करणे

उत्तर : अ) व्यावहारिक समस्यांचे निराकरण करणे

---

५८. Evaluation Research म्हणजे काय?

अ) एखाद्या कार्यक्रमाचे मूल्यमापन करणे
ब) प्रयोग करणे
क) सर्वेक्षण करणे
ड) निरीक्षण करणे

उत्तर : अ) एखाद्या कार्यक्रमाचे मूल्यमापन करणे

---

५९. Longitudinal Study म्हणजे काय?

अ) एकाच वेळी केलेला अभ्यास
ब) दीर्घ कालावधीतील अभ्यास
क) प्रयोगशाळेतील अभ्यास
ड) ऐतिहासिक अभ्यास

उत्तर : ब) दीर्घ कालावधीतील अभ्यास

---

६०. Cross-sectional Study म्हणजे काय?

अ) दीर्घकालीन अभ्यास
ब) एका विशिष्ट कालखंडातील अभ्यास
क) ऐतिहासिक संशोधन
ड) प्रयोगात्मक संशोधन

उत्तर : ब) एका विशिष्ट कालखंडातील अभ्यास

---

६१. Interview Schedule म्हणजे काय?

अ) मुलाखतीचे नियोजन
ब) प्रश्नांची यादी
क) निष्कर्ष
ड) संदर्भसूची

उत्तर : ब) प्रश्नांची यादी

---

६२. Open-ended Questions मध्ये काय असते?

अ) निश्चित पर्याय
ब) मुक्त स्वरूपातील उत्तरे
क) होय/नाही उत्तरे
ड) सांख्यिकीय माहिती

उत्तर : ब) मुक्त स्वरूपातील उत्तरे

---

६३. Closed-ended Questions मध्ये काय असते?

अ) मुक्त उत्तरे
ब) निश्चित पर्याय
क) निरीक्षण
ड) निष्कर्ष

उत्तर : ब) निश्चित पर्याय

---

६४. Coding म्हणजे काय?

अ) माहितीचे वर्गीकरण व सांकेतिकीकरण
ब) निष्कर्ष लिहिणे
क) नमुना निवड
ड) संदर्भ तयार करणे

उत्तर : अ) माहितीचे वर्गीकरण व सांकेतिकीकरण

---

६५. Tabulation म्हणजे काय?

अ) माहिती तक्त्यात मांडणे
ब) निरीक्षण करणे
क) निष्कर्ष देणे
ड) गृहीतक तयार करणे

उत्तर : अ) माहिती तक्त्यात मांडणे

---

६६. Frequency Distribution म्हणजे काय?

अ) वारंवारतेचे वितरण
ब) सरासरी
क) मध्यांक
ड) सहसंबंध

उत्तर : अ) वारंवारतेचे वितरण

---

६७. Histogram हा कोणत्या प्रकारचा आलेख आहे?

अ) वर्तुळ आलेख
ब) स्तंभ आलेख
क) रेषा आलेख
ड) चित्र आलेख

उत्तर : ब) स्तंभ आलेख

---

६८. Pie Chart चा उपयोग कशासाठी होतो?

अ) प्रमाण दर्शविण्यासाठी
ब) सरासरी काढण्यासाठी
क) सहसंबंध दाखविण्यासाठी
ड) नमुना निवडीसाठी

उत्तर : अ) प्रमाण दर्शविण्यासाठी

---

६९. SPSS म्हणजे काय?

अ) सांख्यिकीय विश्लेषण सॉफ्टवेअर
ब) संशोधन पद्धत
क) नमुना निवड तंत्र
ड) संदर्भ शैली

उत्तर : अ) सांख्यिकीय विश्लेषण सॉफ्टवेअर

---

७०. APA चे पूर्ण रूप काय?

अ) American Psychological Association
ब) American Political Association
क) Asian Psychological Association
ड) American Public Administration

उत्तर : अ) American Psychological Association

---

७१. MLA शैलीचा उपयोग मुख्यतः कोणत्या विषयात होतो?

अ) विज्ञान
ब) साहित्य व मानवविद्या
क) अभियांत्रिकी
ड) वैद्यकीय विज्ञान

उत्तर : ब) साहित्य व मानवविद्या

---

७२. Chicago Style प्रामुख्याने कोणत्या विषयासाठी वापरली जाते?

अ) इतिहास
ब) गणित
क) रसायनशास्त्र
ड) जीवशास्त्र

उत्तर : अ) इतिहास

---

७३. ISBN म्हणजे काय?

अ) पुस्तकाचा आंतरराष्ट्रीय क्रमांक
ब) संशोधन अहवाल
क) नियतकालिक क्रमांक
ड) संदर्भसूची

उत्तर : अ) पुस्तकाचा आंतरराष्ट्रीय क्रमांक

---

७४. ISSN कोणाला दिला जातो?

अ) पुस्तके
ब) नियतकालिके व मासिके
क) संशोधन प्रबंध
ड) वृत्तपत्रे

उत्तर : ब) नियतकालिके व मासिके

---

७५. DOI म्हणजे काय?

अ) Digital Object Identifier
ब) Digital Online Information
क) Data Object Information
ड) Document Online Index

उत्तर : अ) Digital Object Identifier

---

७६. Peer Review म्हणजे काय?

अ) तज्ज्ञांकडून संशोधनाचे परीक्षण
ब) स्वतःचे परीक्षण
क) संपादकाचे परीक्षण
ड) विद्यार्थ्यांचे परीक्षण

उत्तर : अ) तज्ज्ञांकडून संशोधनाचे परीक्षण

---

७७. UGC-CARE यादी कशाशी संबंधित आहे?

अ) गुणवत्तापूर्ण संशोधन नियतकालिके
ब) विद्यापीठांची यादी
क) संशोधन पद्धती
ड) संशोधन प्रकल्प

उत्तर : अ) गुणवत्तापूर्ण संशोधन नियतकालिके

---

७८. Impact Factor कोणाशी संबंधित आहे?

अ) नियतकालिकाच्या गुणवत्तेशी
ब) संशोधकाशी
क) विद्यापीठाशी
ड) प्रकल्पाशी

उत्तर : अ) नियतकालिकाच्या गुणवत्तेशी

---

७९. Plagiarism टाळण्यासाठी काय आवश्यक आहे?

अ) योग्य संदर्भ देणे
ब) माहिती लपवणे
क) निष्कर्ष बदलणे
ड) वरीलपैकी नाही

उत्तर : अ) योग्य संदर्भ देणे

---

८०. Turnitin हे कशासाठी वापरले जाते?

अ) साहित्यचौर्य तपासण्यासाठी
ब) डेटा विश्लेषणासाठी
क) आलेख तयार करण्यासाठी
ड) संदर्भ देण्यासाठी

उत्तर : अ) साहित्यचौर्य तपासण्यासाठी

---

८१. Research Gap म्हणजे काय?

अ) पूर्वीच्या संशोधनातील उणीव
ब) निष्कर्ष
क) संदर्भसूची
ड) गृहीतक

उत्तर : अ) पूर्वीच्या संशोधनातील उणीव

---

८२. Conceptual Framework म्हणजे काय?

अ) संकल्पनात्मक आराखडा
ब) निष्कर्ष
क) संदर्भ
ड) नमुना

उत्तर : अ) संकल्पनात्मक आराखडा

---

८३. Variable म्हणजे काय?

अ) चल
ब) स्थिरांक
क) निष्कर्ष
ड) गृहीतक

उत्तर : अ) चल

---

८४. Constant म्हणजे काय?

अ) चल
ब) स्थिरांक
क) नमुना
ड) संदर्भ

उत्तर : ब) स्थिरांक

---

८५. Population म्हणजे काय?

अ) नमुना
ब) संपूर्ण अभ्यास गट
क) प्रश्नावली
ड) गृहीतक

उत्तर : ब) संपूर्ण अभ्यास गट

---

८६. Sample म्हणजे काय?

अ) लोकसंख्येतील निवडक घटक
ब) संपूर्ण लोकसंख्या
क) निष्कर्ष
ड) संदर्भ

उत्तर : अ) लोकसंख्येतील निवडक घटक

---

८७. Research Problem म्हणजे काय?

अ) संशोधनातील समस्या किंवा प्रश्न
ब) निष्कर्ष
क) संदर्भ
ड) प्रस्तावना

उत्तर : अ) संशोधनातील समस्या किंवा प्रश्न

---

८८. Synopsis म्हणजे काय?

अ) संशोधनाचा संक्षिप्त आराखडा
ब) निष्कर्ष
क) संदर्भसूची
ड) आलेख

उत्तर : अ) संशोधनाचा संक्षिप्त आराखडा

---

८९. Thesis म्हणजे काय?

अ) प्रबंध
ब) नियतकालिक
क) पुस्तक
ड) लेख

उत्तर : अ) प्रबंध

---

९०. Viva-Voce म्हणजे काय?

अ) लेखी परीक्षा
ब) मौखिक परीक्षा
क) प्रयोग
ड) निरीक्षण

उत्तर : ब) मौखिक परीक्षा

---

९१. Bibliography म्हणजे काय?

अ) संदर्भग्रंथांची यादी
ब) निष्कर्ष
क) प्रस्तावना
ड) गृहीतक

उत्तर : अ) संदर्भग्रंथांची यादी

---

९२. Appendix म्हणजे काय?

अ) परिशिष्ट
ब) अनुक्रमणिका
क) प्रस्तावना
ड) संदर्भसूची

उत्तर : अ) परिशिष्ट

---

९३. Index म्हणजे काय?

अ) अनुक्रमणिका
ब) परिशिष्ट
क) निष्कर्ष
ड) प्रस्तावना

उत्तर : अ) अनुक्रमणिका

---

९४. Monograph म्हणजे काय?

अ) एका विषयावरील सखोल ग्रंथ
ब) नियतकालिक
क) संशोधन लेख
ड) वृत्तपत्र

उत्तर : अ) एका विषयावरील सखोल ग्रंथ

---

९५. Seminar Paper म्हणजे काय?

अ) परिसंवादासाठी सादर केलेला लेख
ब) प्रबंध
क) पुस्तक
ड) अहवाल

उत्तर : अ) परिसंवादासाठी सादर केलेला लेख

---

९६. Citation Index म्हणजे काय?

अ) संदर्भांचे अनुक्रमण
ब) नमुना निवड
क) गृहीतक
ड) निरीक्षण

उत्तर : अ) संदर्भांचे अनुक्रमण

---

९७. H-Index कोणाशी संबंधित आहे?

अ) संशोधकाच्या संशोधन प्रभावाशी
ब) पुस्तकांशी
क) विद्यापीठांशी
ड) प्रकल्पांशी

उत्तर : अ) संशोधकाच्या संशोधन प्रभावाशी

---

९८. Google Scholar हे काय आहे?

अ) शैक्षणिक शोधयंत्र
ब) सामाजिक माध्यम
क) डेटा विश्लेषण साधन
ड) ग्रंथालय

उत्तर : अ) शैक्षणिक शोधयंत्र

---

९९. ORCID म्हणजे काय?

अ) संशोधकाचा अद्वितीय ओळख क्रमांक
ब) पुस्तक क्रमांक
क) नियतकालिक क्रमांक
ड) प्रकल्प क्रमांक

उत्तर : अ) संशोधकाचा अद्वितीय ओळख क्रमांक

---

१००. संशोधनाचा अंतिम उद्देश काय असतो?

अ) नवीन ज्ञाननिर्मिती व समस्यांचे निराकरण
ब) केवळ पदवी मिळवणे
क) अहवाल तयार करणे
ड) संदर्भ गोळा करणे

उत्तर : अ) नवीन ज्ञाननिर्मिती व समस्यांचे निराकरण