मराठी साहित्यामध्ये “रस”

 

मराठी साहित्यामध्ये “रस” म्हणजे साहित्य व काव्य वाचताना किंवा ऐकताना वाचकाच्या/श्रोत्याच्या मनात निर्माण होणारी भावनात्मक अनुभूती. भारतीय रससिद्धांतानुसार एकूण ९ रस मानले जातात. खाली सर्व रसांची माहिती व उदाहरणे दिली आहेत..

१) शृंगार रस

अर्थ : प्रेम, सौंदर्य, स्नेह, प्रणय यांची भावना
प्रकार :

• संयोग शृंगार (मिलन)
• वियोग शृंगार (विरह)

उदाहरण :
“चंद्रासारखा मुखडा तुझा, पाहता हरखून जाई मन माझे।”

---

२) वीर रस

अर्थ : शौर्य, पराक्रम, धैर्य, देशप्रेम
उदाहरण :
“प्राण जाईल पण स्वराज्य जाऊ देणार नाही!”

---

३) करुण रस

अर्थ : दुःख, शोक, वेदना, करूणा
उदाहरण :
“आईच्या डोळ्यात अश्रू होते, लेकरू दूर जाताना पाहून।”

---

४) हास्य रस

अर्थ : विनोद, हसू, गंमत
उदाहरण :
“तो इतका घाबरला की मांजराला पाहून झाडावर चढला!”

---

५) रौद्र रस

अर्थ : क्रोध, संताप, राग
उदाहरण :
“अन्याय पाहून त्याचा चेहरा रागाने लाल झाला।”

---

६) भयानक रस

अर्थ : भीती, दहशत, थरकाप
उदाहरण :
“घनदाट अरण्यातील त्या आवाजाने अंगावर काटा आला।”

---

७) बीभत्स रस

अर्थ : किळस, तिरस्कार, वीट
उदाहरण :
“घाणेरड्या जागेतील दुर्गंधी सहन होत नव्हती।”

---

८) अद्भुत रस

अर्थ : आश्चर्य, विस्मय
उदाहरण :
“इतक्या लहान मुलाने एवढे मोठे गणित सोडवले, पाहून सर्वजण थक्क झाले।”

---

९) शांत रस

अर्थ : शांती, समाधान, वैराग्य
उदाहरण :
“ध्यानानंतर त्याच्या मनात विलक्षण शांतता पसरली।”

खालील उदाहरणे ...पहा

रस	भावना
शृंगार	प्रेम
वीर	शौर्य
करुण	दुःख
हास्य	हसू
रौद्र	राग
भयानक	भीती
बीभत्स	किळस
अद्भुत	आश्चर्य
शांत	शांती